Inhoud nieuwsbrief

Voorwoord
De OrkestCast van Marian
De magie van de altviool
Van Weimar tot Peru
De fantastische Fantastique van Berlioz
Van de Activiteitencommissie
Vacature hoofredacteur VriendenNieuws
Colofon

Foto: Marcel Krijgsman

Voorwoord

Een nieuw seizoen, een nieuwe vormgeving en nu een nieuwe aflevering van VriendenNieuws. Hierin kunt u kennismaken met de nieuwe altiste Emma van Schoonhoven en Marian van den Berg, de maakster van de OrkestCast, de podcast waarvan u al vaak een link hebt kunnen vinden in eerdere edities van het VriendenNieuws. En met hoornist Mees Vos had redacteur en klarinettiste Léa Hemmerlin een mooi gesprek over diens buitenlandse muzikale avonturen.

Verder is er een vooruitblik op de Symphonie Fantastique van Hector Berlioz, die de komende weken op het programma staat.

En natuurlijk is er een bericht van de Activiteitencommissie waarin u vindt wat er binnenkort op stapel staat.

Kortom, u kunt zich onderdompelen in verhalen over musici en muziek.

John Biermans,

hoofdredacteur a.i.

De OrkestCast van Marian

Marian van den Berg is al meer dan 30 jaar altvioliste van Phion (en voorgangers). Naast haar talent voor muziek heeft zij, zoals de meeste musici, nog meer zaken waarin ze zeer bedreven is. Al tijdens haar studie op het conservatorium was zij vaak bezig om kleine concerten van medestudenten en haarzelf op te nemen. Toen een paar jaar geleden vanwege de coronapandemie niet gespeeld kon worden, is het idee ontstaan om podcasts te gaan maken voor en over Phion. De apparatuur daarvoor had ze immers al, evenals de ervaring om hiermee om te gaan.

Marian vertelt mij: “Een collega had vlak voor corona een kamerorkest opgericht, Phion Camerata. De agenda was gevuld met een aantal leuke concerten en toen werd alles gecanceld wegens de pandemie. Heel teleurstellend. Ik ben toen interviews gaan opnemen met Farinaz Kheradpicheh en Marjo Finke, de belangrijkste kwartiermakers bij Camerata.

In seizoen 2 van de podcast (vanaf augustus 2022) heb ik het breder getrokken, van het kamerorkest naar het symfonieorkest in het algemeen, en Phion in het bijzonder. Ik heb toen de naam veranderd in De OrkestCast, de podcast uit het hart van het symfonieorkest.

“Wat mij drijft is om met de podcast het publiek te bereiken en interessante en leuke extra informatie te bieden die je via een programmaboekje niet krijgt. Zo kun je in een podcast iemands stem horen en krijg je veel meer persoonlijke informatie van een solist, orkestlid of dirigent. Je kunt ook iets dieper op onderwerpen ingaan. In de afleveringen zitten ook korte fragmenten van de muziek waar we het over hebben.

“Ik kies vaak personen die bijvoorbeeld als solist bij Orkest Phion spelen of op een andere manier het interviewen waard zijn. Ik noem: Mathieu van Bellen, Francis van Broekhuizen, Alexei Ogrintchouk, Laurens Woudenberg, Bas Treub, Mees Vos, en nu Johan Naus. Maar er is ook een prachtige aflevering met onze harpiste Diana de Vries die zeer binnenkort na 42 jaar (!) met pensioen gaat.”
Natuurlijk is er op de website van Phion altijd een link te vinden naar de OrkestCast. En voor het gemak staat deze ook telkens bij het VriendenNieuws. En het mooie is: mocht je een aflevering gemist hebben, je kunt die altijd weer oproepen en toch nog luisteren.
De nieuwste aflevering van de OrkestCast gaat over onze soloklarinettist Johan Naus die 12, 13 en 14 september soleert in het Klarinetconcert van Mozart. Het is een erg leuk gesprek geworden en uiteraard heel informatief voor het publiek en onze vrienden. Helaas zijn deze concerten al voorbij als u het VriendenNieuws krijgt. Desondanks is de podcast zeker nog de moeite van het beluisteren waard. Dat kan hier. Alle voorgaande afleveringen van de OrkestCast zijn te vinden op buzzsprout, spotify en apple.

De magie van de altviool

Ook dit seizoen zijn wij heel blij dat we na een geslaagd proefspel weer een aantal nieuwe musici mogen verwelkomen in ons mooie orkest. Vandaag stellen we graag Emma van Schoonhoven aan jullie voor, die vanaf augustus deel uitmaakt van de altvioolsectie.

Welkom bij Orkest Phion, Emma! Wil je ons vertellen wie je bent en waar je vandaan komt?
Dankjewel! Ik ben Emma van Schoonhoven. Ik ben opgegroeid in Enschede, maar na een aantal omzwervingen in het buitenland woon ik nu in Nieuwegein.

Wat is jouw muzikale reis tot nu toe geweest?
Een hele leuke! Op mijn vierde mocht ik op vioolles. Dat wilde ik per se, want mijn broer speelde ook viool. Toen ik 10 was kwam ik op de talentenopleiding van het ArtEZ-conservatorium, waar ik eerst les kreeg van Aimée Broeders (zij was lang violiste in HGO en daarna Phion) en later van Skye Carman. Aan het Royal Northern College of Music in Manchester haalde ik mijn bachelor diploma, waar ik de kans had om héél veel in een orkest te spelen en als bijvak oude muziek én altviool te volgen. Tijdens mijn master aan de Universität der Künste in Berlijn verdiepte ik me in historische uitvoeringspraktijken en speelden we met vrienden eindeloos veel kamermuziek.

In 2014 werd ik lid van het European Union Youth Orchestra, waar ik in 2018 aanvoerder van de altvioolsectie was. Zeer vormende en ontzettend leuke jaren, waarin mijn liefde voor het symfonisch repertoire verdiept werd en ik de kans kreeg om met fantastische musici en inspirerende dirigenten te werken, zoals Gianandrea Noseda, Bernhard Haitink, Vladimir Ashkenazi en Vasily Petrenko, die ik als klein meisje al veel in Enschede heb bewonderd op de bok voor het toenmalig Orkest van het Oosten. De afgelopen jaren heb ik veel in verschillende symfonieorkesten geremplaçeerd en speelde ik in barokorkesten zoals Les passions de l’Âme en Holland Baroque. Nu is het tijd om me te storten op een fantastische tijd bij Orkest Phion!

Waar kijk je het meest naar uit dit seizoen?
Er zijn zo veel leuke programma’s waar ik heel veel zin in heb, zoals de 5^e symfonie van Tsjaikovski die we inmiddels al hebben gespeeld en Mahlers 1^e symfonie in december. Ik hou ook enorm van de Johannes Passion van Bach. Ik kijk er naar uit om dat meesterwerk uit te voeren met Shunske Sato. Als ik moet kiezen kijk ik het allermeeste uit naar de opera het Sluwe Vosje. Ik hou zo van opera, maar ik heb er nog weinig gespeeld in mijn leven. Om dit seizoen meteen dit bijzondere werk van Janáček te mogen spelen vind ik te gek.

Wat vind je het mooist aan jouw rol als altviolist in het orkest?
De verscheidenheid aan rollen die je als altviolist speelt. Soms ben je (met) de bas, vaak spelen we prachtige bepalende harmonieën, soms hebben we de melodie heel mooi gedubbeld met blazers of andere strijkers. Ook hebben we wel eens een rol als of met de percussie, de motor. Vaak heeft de altviool een verbindende rol, dat is heerlijk. Let maar op, er gebeurt veel muzikale magie in de altvioolsectie!

Rebecca Fransen,
redactielid en bassiste

Van Weimar tot Peru

Behalve bij de concerten met Orkest Phion in onze eigen regio zijn onze musici ook regelmatig in het buitenland te horen. Dit keer spreken we met onze aanvoerder hoorn Mees Vos, die indrukwekkende reizen achter de rug heeft over de hele wereld.

“Na mijn bachelor in Amsterdam wilde ik graag verder studeren in Duitsland, een land met een rijke orkesttraditie. Ik werd toegelaten tot de Hochschule für Musik Franz Liszt in Weimar, waar ik les kreeg van prof. Jörg Brückner, toen eerste hoornist bij de Münchner Philharmoniker. Het was een strenge opleiding – drie keer per week voorspelen en op vrijdagochtend om 8:00 het hoornconcert van Strauss. Maar dat was precies waar ik naar op zoek was. Niet lang daarna werd ik aangenomen als eerste hoornist bij de Staatskapelle Weimar. Na daar een paar jaar gespeeld te hebben begon ik bij Phion.”

Sinds Mees weer in Nederland woont, blijft hij internationaal actief. “Zo heb ik anderhalve maand gespeeld bij het beroemde operahuis La Scala in Milaan. Dat is echt een instituut: het gebouw heeft wel tien verdiepingen, en er werken honderden mensen. De sfeer is bijzonder, en de speelstijl is ook iets anders: de hoorns klinken daar bijvoorbeeld donkerder. In de pauze van de voorstellingen wordt er nog wel eens met een glas champagne geproost op een jarige of iemand die met pensioen gaat. Tijdens een concert: dat zie je in Nederland niet zo snel.

Onlangs was ik op tournee door Zuid-Amerika met het Mahler Chamber Orchestra, samen met pianiste Yuja Wang. We reisden bijna drie weken door Mexico, Brazilië, Argentinië, Uruguay en Peru. Een geweldige ervaring – overal uitverkochte zalen en een uitzinnig publiek dat ‘Yuja I love you!’ riep. Ze is echt een superster.
Over supersterren gesproken: ooit speelde ik mee in het festivalorkest van Verbier, dat bestaat uit musici tot 28 jaar. Op de eerste repetitiedag zouden we om 10 uur beginnen, maar de dirigent, Valery Gergiev, was nergens te bekennen. Totdat er om half één een helikopter landde in de Zwitserse bergen naast de repetitie locatie – Gergiev stapte uit, hing gewoon zijn jasje op, zei ‘Good morning’ en begon te repeteren. Zonder partituur. Tijdens de ouverture, terwijl hij door dirigeerde, nam hij zijn telefoon op en zei: ‘It’s important, my score is still in Baden-Baden’. Zijn partituur moest nog ingevlogen worden. Echt een sterrenleven zoals je dat zelden ziet.
In Duitsland heb ik nog steeds veel contacten en speel er regelmatig. Onder andere in het orkest van mijn oud-docent in München – dat was een bijzonder moment. Er is trouwens een grappige traditie in Duitse operahuizen: je mag er niet fluiten. Dat komt nog uit de tijd dat een fluitje werd gebruikt als alarmsignaal bij brand. Ik ben iemand die graag fluit, dus dat was even wennen. Nu ik alweer een paar jaar in Nederland woon, heb toch een soort nostalgie naar Duitsland opgebouwd. Als ik er ben, ga ik toch even naar een traditionele Stube voor een goede Schweinshaxe of een worst met Bratkartoffel en een grote pul bier.
Het is inspirerend en uitdagend om bij orkesten te mogen spelen die op hoog niveau musiceren. Natuurlijk is het soms spannend en vraag je je af: ‘Wat doe ik hier eigenlijk?’ Maar al snel merk je: het is overal toch een beetje hetzelfde: we doen allemaal ons best om de mooiste muziek te maken.”

Léa Hemmerlin,
redactielid en klarinettiste

De fantastische Fantastique van Berlioz

Toen Hector Berlioz in zijn tienerjaren nog thuis woonde, in La Côte-Saint-André, schreef hij een melodie op een tekst uit het geïllustreerde boekje ‘Estelle en Némorin’ van de schrijver Florian. Dat gedicht wekte een herinnering op aan het meisje Estelle waarop hij als puber erg verliefd was. Zij woonde in de bergen iets ten oosten van Grenoble in het dorpje Meylan, waar Hector ’s zomers vaak bij een oom logeerde. Staande op het balkon van zijn ouderlijk huis kon hij Grenoble en de bergen links in de verte zien liggen.

Toen Berlioz naar Parijs vertrok om te gaan studeren, had hij al zijn muzikale probeersels verbrand. Desondanks (ik citeer uit ‘Mémoires’, de autobiografie van Berlioz) “diende deze melodie zich nederig bij mij aan toen ik in 1829 mijn Symphonie Fantastique begon te schrijven. Zij leek mij geschikt om die verpletterende droefheid uit te drukken van een jong hart dat door een hopeloze liefde gekweld begint te worden. (…) In het largo, getiteld Rêveries, Passions, spelen de eerste violen deze melodie”.

Berlioz begon met zijn Fantastique toen hij nog studeerde aan het conservatorium van Parijs, na lezing van Goethes Faust. “Het adagio (Scène aux Champs) …. kostte me meer dan drie weken ingespannen arbeid. De Marche au Supplice daarentegen werd in één nacht geschreven.”

Maar niet alleen het stuk van Goethe was zijn inspiratiebron. In diezelfde tijd bezocht een Engels toneelgezelschap Parijs. Men bracht daar toneelstukken van Shakespeare. Berlioz werd, toen hij de Hamlet bijwoonde, op slag verliefd op de actrice Harriet Smithson, die Ophelia speelde. Hij deed een paar povere pogingen om met haar in contact te komen, maar ontmoette haar uiteindelijk niet. Maar dit rakelde zijn oude verliefdheid voor het meisje uit de bergen bij Grenoble weer op, met als gevolg dat ook het melodietje dat hij vroeger ooit schreef, weer door zijn hoofd speelde.
In 1830 werd zijn Fantastique voor het eerst uitgevoerd, een paar dagen nadat hij de prestigieuze Prix de Rome gewonnen had. Franz Liszt, die sinds kort in Parijs woonde, was hier o.a. bij aanwezig. Berlioz schrijft in zijn memoires: “Drie delen, Un Bal, La Marche au Supplice en Le Sabbat baarden veel opzien. De Scène aux Champs maakte geen enkele indruk.” Als hij het jaar daarna in Rome verblijft (de winnaar van de Prix de Rome kreeg, en krijgt nu nog steeds, een beurs om daar een jaar lang te studeren), herschrijft hij dit deel. Hij doet daarvoor inspiratie op rondzwervend door de velden van de Villa Borghese, die toen nog buiten de stad lag.
In december 1832 wordt de Fantastique in de bijgewerkte vorm uitgevoerd.
In de zaal zaten de ‘groten’ uit de kunstwereld van toen, o.a. Victor Hugo, Alexandre Dumas, Heinrich Heine, Paganini en nu ook de actrice Harriet Smithson. Zij was weer met haar gezelschap in Parijs en Berlioz kon nu eindelijk met haar kennismaken. Zijn verliefdheid van een paar jaar eerder was nog lang niet verdwenen. En nog mooier, ook Harriet raakte verliefd op Hector. Het resultaat daarvan was dat ze het jaar daarna trouwden. Hun relatie bleef hun leven lang bestendig.
Dat is een mooie gedachte om even door het hoofd te laten gaan als u er straks bij aanwezig bent als de musici van Phion de Rêveries, het eerste deel van de symfonie inzetten. De concerten zijn van 26 september t/m 5 oktober, in Enschede, Zwolle, Apeldoorn, Nijmegen en Arnhem onder leiding van chef-dirigent Alexei Ogrintchouk.

John Biermans

Van de Activiteitencommissie

We kijken terug op een geslaagde nazit van de opening van het nieuwe concertseizoen in Enschede, Arnhem en Nijmegen en we kijken uit naar de nazit in Doetinchem (28-09), Zwolle (30-09) en Apeldoorn (02-10).

Door een technische storing, o.a. vanwege de nieuwe website, heeft een aantal Vrienden de Zomernieuwsbrief pas ontvangen nadat de aanmeldtermijn voor de nazit was verstreken. Heel erg vervelend, maar in dit geval een typisch voorbeeld van overmacht. Volgend jaar beter hopen we!

Aanmelden komende activiteiten

Heeft u onze nieuwe website al bekeken? Dan heeft u ook gezien dat we daar al voor het hele seizoen alle activiteiten hebben gepubliceerd. Zo kunt u er al rekening mee houden. U vindt de activiteiten via deze link. (Scrol naar beneden en klik op “Bekijk meer” om alle toekomstige activiteiten te zien)

Voor de komende periode staan er een Vriendenrepetitie in Arnhem en het bijwonen van de educatievoorstelling Kleine Neptunus in diverse speelsteden op het programma. Bij elke activiteit staat een knop Aanmelden. Nadat u zich heeft aangemeld, krijgt u altijd voor elke activiteit een aanmeldbevestiging.

Wij kijken uit naar uw komst en mocht u zin hebben om mee te helpen activiteiten te organiseren: we kunnen altijd hulp gebruiken. Via vrienden@vriendenvanphion.nl kunt u contact met ons opnemen.

Tot ziens bij een van onze activiteiten!

Peter van der Neut,
voorzitter Activiteitencommissie

Vacature hoofdredacteur

Onze hoofdredacteur Toon Ottink heeft zich om gezondheidsredenen moeten terugtrekken. Dus zoeken we iemand om de lege plaats die ontstaan is op te vullen. Kent u iemand die dat zou kunnen en willen doen, of bent u zelf die persoon: stuurt u dan een mail naar John Biermans, die momenteel de waarnemend hoofdredacteur is biermansjohn(@)gmail.com.

Colofon

Stichting Vrienden van Phion

Leden bestuur:
Marijke van Hees, voorzitter
Marian Louppen, vicevoorzitter, Mecenaatscommissie
Hans Peter Herwig, penningmeester
Jard Baljet, secretaris
Peter van der Neut, Vriendenactiviteiten
Patricia van der Valk, bestuurslid
Lea Hermmerlin, adviseur bestuur
Erik Olsman, adviseur bestuur
Jacco Post, adviseur bestuur

Leden Activiteitencommissie:
Namens de Vrienden:
Peter van der Neut, voorzitter
Gelly Talsma
John Mens
Frans Veldhuis

Namens de musici:
Eva Bengtsson
Pieternel van Lent

Leden van de Redactie:
Rebecca Fransen (musicus)
Léa Hemmerlin (musicus)
Annejuul Tielens (vriend)
John Biermans (vriend, hoofdredacteur a.i.)
Annemarie van Viegen (musicus)

Mecenaatcommissie:
Machteld van der Meij
Patricia van der Valk
Menno van Duuren (Phion)
Marian Louppen (voorzitter)