1. Nieuwsbrief Vrienden Mei

Nieuwsbrief Vrienden Mei

Voorwoord

Welkom bij het mei nummer van ons VriendenNieuws. Het is de redactie gelukt om weer een veelzijdige nieuwsbrief samen te stellen. De vele initiatieven van het team educatie komen ruimschoots aan bod. Verder graag uw aandacht voor de presentatie van het boek van Cécile Huijnen, een interview met de operaregisseuse Jorinde Keesmaat en de stand van zaken in de selectie van de nieuwe concertmeester kern Enschede. Altviolist Marian van den Berg kondigt haar podcast aan. Daarover in juni meer.

Zoals eerder opgemerkt is VriendenNieuws één van de weinige tastbare contacten tussen Phion en Vrienden. Al ruim een jaar moeten we nog steeds het vertrouwde liveoptreden missen. Dat betekent heel veel voor velen van ons. Er zijn nu regelmatig wekelijks online concerten, er was een bijzonder hoorspel, er is een mogelijkheid om als solist met het orkest te spelen, kortom ons orkest is creatief in het ontwikkelen van bijzondere muzikale producties in de corona tijd. Alle lof daarvoor. Maar straks zullen de klanken weer ‘echt’ klinken. Nog even geduld.

Van de bestuurstafel

Dat brengt mij echter wel bij een punt van zorg. Mijn gevoel zegt me dat er bij nogal wat Vrienden afstand tot het orkest is ontstaan waardoor de verbondenheid met Phion in de afgelopen periode minder is geworden. Dit verschijnsel doet zich ook in andere sectoren van de samenleving voor, maar is daarom voor ons niet minder pijnlijk.

Juist in de komende periode zal uw steun buitengewoon nuttig zijn en de 'herstart' van het vertrouwde concertleven ondersteunen. Een essentiële bijdrage die we vanuit onze stichting bij veel initiatieven, waaronder educatieprojecten leveren. Ter illustratie verwijs ik naar het boeiende artikel van team educatie over educatie, waarmee de basis wordt gelegd voor een muzikaal klimaat dat van levensbelang is voor de toekomst van de mooie klassieke muziek!

In het bestuur spreken we daarover. We vragen ons af op welke wijze wij kunnen bijdragen om de betrokkenheid te stimuleren. Een activiteit in dat perspectief is een serie bijzondere kasteelconcerten die we als Vriendenstichting u graag aanbieden. Daarnaast ondersteunen we ook de diverse initiatieven die musici ons hebben aangeboden. Tegelijkertijd nodigen we u van harte uit om ook andere suggesties en/of ideeën aan te reiken.
Ik wens u ook veel leesplezier en betrokkenheid!

Peter IJzerman
(voorzitter)

Galajurken met teenslippers eronder

Concertmeester Cécile Huijnen publiceert columns  

Klassieke musici? Dat zijn seksloze types die altijd in galakleding lopen, meer geld steken in hun viool dan in hun auto, in hun slaap Sjostakovitsj kunnen spellen en concerten geven voor mensen die van moeilijke muziek houden. Toch? In haar nieuwe boek ‘Kak’ schetst Cécile Huijnen, violist, concertmeester van Phion en internationaal gastconcertmeester, een heel ander beeld. In haar verhalen lijken klassieke musici net gewone mensen, met gênante missers naast hun topmomenten en galajurken met teenslippers eronder. Van Mahler tot MeToo, van opvliegers op het podium tot kwijtgeraakte violen. Met veel zelfspot, humor én liefde voor haar vak geeft Huijnen een inkijkje in een bijzondere wereld vol gewone mensen en in de rock-‘n-roll van de klassieke muziek. Een absolute aanrader voor iedereen die Sjostakovitsj kan spellen – maar ook voor de 17 miljoen andere Nederlanders.

De aanleiding

In 2017 begon Cécile met schrijven tijdens een halfjarig sabbatical van het toenmalige Gelders Orkest. Ze wilde een langgekoesterde wens realiseren: stukjes schrijven over het leven van klassieke musici. Daarvoor deed ze eerst toelating bij de Blog Academie om het schrijven onder de knie te krijgen. Een aantal maanden schreef ze fulltime, met dagelijks nieuwe opdrachten en uren huiswerk.  
Nadat de cursus succesvol was afgesloten zocht Cécile naar een medium om haar stukjes te publiceren. Lex Bohlmeijer van Radio 4 bleek geïnteresseerd. Sindsdien leest zij haar columns voor in zijn programma Passaggio. Ook de website Classics to Go ontdekte haar columns: ze publiceerden Cécile’s verhalen (onder de titel Snapshot Klassiek) op hun website.

Tijdens de ‘corona-tijd’ begon het te kriebelen. Lezers vroegen regelmatig of er niet een verzamelbundel kon komen. Cécile benaderde uitgever Growing Stories. Dit bleek de perfecte match, ze waren direct enthousiast. Cécile: “Half februari 2021 heb ik met de uitgever gebeld. Nu, acht weken later, ligt het boek er al. Bizar!”
Natuurlijk moest er wel veel gebeuren in die acht weken. Cécile: “Columns uitkiezen, finetunen, een cover, een titel, etc. Er is een nieuwe en spannende wereld voor me opengegaan.”

Missie

Cécile: “Het is mijn missie om de afstand tussen het publiek en musici te verkleinen en de mensen die nog niets van klassieke muziek weten nieuwsgierig te maken. Dat werkt het beste met persoonlijke verhalen en een realistisch kijkje achter de schermen. We moeten ons beroep naar buiten toe kunnen relativeren en laten zien dat we een bijzonder beroep hebben, maar wel heel gewone mensen zijn. En dat er, naast bezuinigingen en gedwongen fusies, ook veel te lachen valt.”

Voor Vrienden

Vrienden kunnen een door Cécile gesigneerde versie van Kak bestellen via de website van de uitgever. Vul de promocode PHION (met hoofdletters) in op de winkelpagina onder de foto van het boek. De prijs is €18,50 inclusief verzendkosten (normaal €21.90).

Vrienden die een door Cécile gelezen column willen beluisteren, klikken hier.  

Tekst: Rebecca Fransen

Educatieprojecten Phion tijdens lockdowns

Het educatieteam heeft tijdens de lockdowns met mens en macht gewerkt om scholen te ondersteunen, talloze activiteiten te annuleren en te verplaatsen, nieuwe afspraken te maken met steunpunten en scholen, online en offline alternatieven uit te denken en te organiseren, om het vervolgens wegens verlengde maatregelen weer te moeten annuleren of te verplaatsen. Ze blijven achter de schermen dus lekker druk.

Zo is er gezorgd voor online lesmateriaal, online activiteiten (zoals repetitiebezoeken via Zoom) en daarnaast veel afgestemd met alle partners zodat er prachtige plannen klaarliggen die - zodra er weer meer mogelijk is - uitgevoerd kunnen worden. Een voorbeeld van een Coronaproof- en nieuw educatieproject is Solo met Phion. In de vorige nieuwsbrief bent u hier al over geïnformeerd. Dit project is op 12 april live gegaan en is een enorm succes! Zo hadden we na een week al ruim 700 aanmeldingen! Niet alleen van muzikanten uit Nederland, ook Paramaribo, Hannover en Kopenhagen zijn vertegenwoordigd. Bekijk hieronder enkele reacties die binnenkwamen:

‘Klasse dat er nieuwe zaken aangepakt worden en men in deze tijd toch door ontwikkelt,’ zegt Willy.

‘Ben erg blij met Phion; blijf hierdoor bezig met muziek maken,’ aldus Margreet.

‘Solo met Phion is echt zo’n gouden initiatief!!!!!!! laat Cindy Albracht,  plaatsvervangend concertmeester van Phion ons weten.

Digitalisering nieuw leskanaal

Er is een nieuw leskanaal geopend in LessonUp en daarin zijn 90(!) muzieklessen gemaakt en online gezet. Dit betreft themalessen (o.a. Kinderboekenweek en feestdagen), algemene lessen over klassieke muziek, het orkest en zijn instrumenten. Een overzicht en instructies voor 30 creatieve energizers, voorbereidende lessen voor schoolconcerten en de leerlijn ‘De kracht van muziek’ met daarin alle leerdoelen van de SLO-leerlijn Muziek. Deze lessen zijn in totaal al 13.504 keer bekeken.

De klassieke muziek kalender ‘Alle dagen klassiek’ is voortgezet met een luisteropdracht voor elke dag (213 totaal in 2020). Hier is tot nu toe door 22.834 leerkrachten en activiteitenbegeleiders ruim 89.000 keer gebruik van gemaakt. Onze lessen in muziekmethode 123-zing zijn 6386 keer gebruikt in de muziekles. Een enorm bereik als je bedenkt dat aan elke les gemiddeld 28 leerlingen meedoen! We zijn trots op dit grote bereik, omdat hieruit de kwaliteit en gebruiksvriendelijkheid van ons materiaal blijkt. We hebben een team bestaande uit leerkrachten die het nieuwe lesmateriaal testen en feedback geven zodat deze nog beter gemaakt kunnen worden. Alle Vrienden worden van harte uitgenodigd om de lessen te bekijken!

Première met Reisopera

Het team educatie heeft in samenwerking met de Nederlandse Reisopera het gloednieuwe familie- en schoolconcert Hans en Grietje met voorbereidend lesmateriaal ontwikkeld. Vijf houtblazers begeleiden acteurs Hans (Whitney Sawyer) en Grietje (Brechtje Kat) bij hun avonturen in het bos. Uit de oorspronkelijke muziek van Engelbert Humperdincks opera zijn zestien bekende fragmenten gekozen en bewerkt voor een traditioneel blaaskwintet bestaande uit fluit, hobo, klarinet, hoorn en fagot. Tekstschrijver Jibbe Willems herschreef de tekst van het sprookje en gaf er een eigentijds draai aan. Probeerde de heks uit het oorspronkelijke sprookje de kleine Hans flink vet te mesten om hem vervolgens op te kunnen eten, in deze voorstelling moeten de kinderen juist op suikervrij en glutenvrij dieet!

Toen de première op 17 oktober door coronamaatregelen niet door kon gaan heeft team educatie alle zeilen bijgezet om alsnog op die dag een videoregistratie en trailer te maken. De première heeft uiteindelijk eind november 2020 plaatsgevonden in Concordia Enschede (klik hier voor de recensie). De 8 familieconcerten en 13 schoolconcerten zijn in overleg met de theaters verplaatst naar voorjaar 2021. We kijken uit naar deze bijzondere reeks.

Tekst: team educatie

Stories from within the Orchestra

In september gaat Phion de samenwerking aan met regisseur Jorinde Keesmaat.  Jorinde is een veelgevraagd regisseur. Ze werkt veel in New York, daar heeft ze een residentie, maar ze timmert overal op de wereld flink aan de weg. Zo zit ze voordat ze naar Phion komt in Cuba. Ondanks dat ze het internationaal goed doet vindt ze het altijd leuk om in Nederland te werken. Ze is erg benieuwd naar Phion.

We gaan elkaar verrassen

“Ik heb zeven jaar bij het Concertgebouw tracks gemaakt en daar werkte ik voornamelijk met instrumentalisten en ik vond het heel interessant musici te ondervragen en met hen hun stoutste dromen waar te kunnen maken. Dan zeiden ze: ‘ik zou best nog wel een keertje iets willen doen met video of oude tv’tjes’. Of: ‘ik wil heel graag een keer vanuit dat en dat gedicht werken, maar ik kom er niet aan toe en weet ook niet zo goed hoe dat moet’. Ik vind het mooi om te zien hoe musici zichzelf kunnen verrassen, maar dat ik ook word verrast door hen. Dat is iets waar ik ook heel erg naar uitkijk bij Phion".

Ze vertelt over haar gedachten achter de productie die op stapel staat. “Ik doe veel regies van opera’s. Als je met orkesten werkt gebeurt er van alles rondom het orkest. Video’s worden gemaakt, solisten, decor, kostuums worden allemaal ingevlogen en het orkest, dat zo’n beetje de kern is, wordt eigenlijk vergeten. Ik vind dat jammer en een gemiste kans, want ik ben ervan overtuigd dat de verhalen van de musici heel bijzonder zijn, maar te weinig gehoord worden."

Verhalen van musici

“Ik heb het project Stories from within the Orchestra bedacht, omdat ikzelf ontzettend benieuwd ben naar de associaties, verhalen, ervaringen en kennis van de musici. We hebben een ontzettend goed orkest en zoveel interessante mensen bij elkaar, waarom vragen we die mensen nooit zelf iets te creëren?"

“Het idee is om als middelpunt de derde symfonie van Louise Farrenc te nemen. Ik wilde persoonlijk absoluut een vrouwelijke componist want mijn verdere werk is ook echt gebaseerd op de positie van de vrouw en het ontwikkelen van een vrouwelijk vocabulaire. Vanuit deze symfonie, maar ook vanuit deze vrouw, de componist, het leven en die tijd, wil ik met de musici van Phion drie kleinere voorstellingen maken die dan voor de derde symfonie getoond worden. Die pre-concerten worden op onverwachtse plekken, de foyer, een gang, een zolder, uitgevoerd, waar het publiek naar toe moet komen. Om een nieuwe invalshoek te krijgen van het hoofdwerk, maar voornamelijk om verhalen vanuit het orkest te laten horen."

Start in Zwolle

“We starten nu met het vergaren van de ideeën en gaan nog voor de zomer de voorstellingen maken. Na de zomer spelen we de gehele voorstelling in Zwolle, Deventer, Arnhem, Nijmegen, Zutphen, Apeldoorn en Doetinchem. De première is in Zwolle waar ik aan ArtEZ heb gestudeerd dus voor mij is de cirkel wat dat betreft rond."

Tekst: Marte Straatsma

Podcast serie Marian van den Berg

Vrienden opgelet: Marian van den Berg, altvioliste, is bezig met het opnemen van een heuse podcast. Zij spreekt iedere aflevering met een ander orkestlid over Phion Camerata, een kamerorkest dat is opgericht door en met musici van Phion. Drie afleveringen zijn inmiddels te beluisteren via Spotify of andere Podcast-apps onder de naam "Phion Camerata."

In aflevering één komt violist Farinaz Kheradpicheh aan het woord; zij maakt sinds 1982 deel uit van het orkest. In de tweede aflevering kunt u kennismaken met Marjo Finke, violist en vioolpedagoog. In de derde aflevering kunt u horen wat maatschappelijke betrokkenheid betekent voor contrabassist Rebecca Fransen.

In de nieuwsbrief van juni leest u een uitgebreid interview met Marian. Over de schoonheid van muziek en de idee achter dit ensemble.

Auditie concertmeester afgerond 

Deze maand leest u het vervolg op het vorige artikel in Vriendennieuws geschreven door Rebecca Fransen, contrabassist uit het orkest. Vorige keer schreef zij over de aanloop van het proces om een nieuwe concertmeester voor kern Enschede te vinden. Nu neemt zij ons mee naar de week waarin de audities hebben plaatsgevonden en lezen we of het gelukt is om daadwerkelijk een nieuwe concertmeester te vinden.  

Uiterste concentratie 

Het zou een spannende week worden; ik merkte het voor de eerste ochtendrepetitie direct aan mijn collega’s. Iedereen had er heel veel zin in, maar we wisten tegelijkertijd niet wat we konden verwachten. Zou er iemand tussen zitten die geschikt is én goed bij ons orkest past?  

De plek van een concertmeester in het orkest is, zoals ik vorige maand al vertelde, ontzettend belangrijk. Deze week vergde dus niet alleen uiterste concentratie van de auditanten, maar vroeg ook om een zeer oplettend oog van de musici en onze chef-dirigent Otto Tausk. 

Waardevolle manier van auditie doen 

We zaten dit keer gelijkvloers in de mooie grote zaal van het Musis Sacrum te Arnhem. De stoelen voor het publiek waren er tijdelijk uitgehaald, zodat er genoeg ruimte zou zijn om een gedeelte uit ‘Ein Heldenleben’ van Richard Strauss te spelen. In zo een grote formatie hadden we natuurlijk al lange tijd niet meer gespeeld.  
Al snel merkte ik dat deze manier van auditie houden heel anders was als normaal. De grootste verschillen waren natuurlijk het direct en continue zichtbaar zijn van de kandidaten, het hele orkest dat erbij aanwezig was en de manier waarop je iemand aan het werk zag. Een zeer waardevolle manier van auditie doen, omdat het van grote meerwaarde is om te zien hoe de kandidaten zich in/tot het orkest verhouden. Aan de hele situatie kon je al meer aflezen dan aan de gebruikelijke manier van auditie doen. Bijzonder en fascinerend om te zien hoe sommige kandidaten het orkest direct naar een hoger niveau tilden. 

Uitslag 

Op de laatste dag, de dag van de finale, stond onder andere de prachtige Strijkersserenade van Tsjaikovski op de lessenaar.

Er werd 15 minuten gerepeteerd, maar dan niet onder leiding van de dirigent, maar van de kandidaat-concertmeesters. De blazers konden hier even rusten en zo ontstond er ook een ‘toehoorders’-situatie zoals bij een echt concert. Na de laatste dag werd er weer gestemd door de auditiecommissie, en… daar kwam een nieuwe concertmeester uit! Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan het arbeidscontract en in het juni-nummer van VriendenNieuws volgt een interview met onze nieuwe concertmeester. 

Tekst: Rebecca Fransen 

Phion speelt bij Piano Biënnale

Van 13 t/m 16 mei vindt de allereerste Piano Biënnale plaats. Het gloednieuwe pianofestival is een initiatief van pianiste Daria van den Bercken. Muziek, kunst en dans ontmoeten elkaar rondom de piano en de kaders van traditionele concertbeleving worden doorbroken.

Phion is verheugd partner te zijn in deze coproductie, samen met o.a. Musis Arnhem, Stadsschouwburg en De Vereeniging en Introdans. Bekijk hier al het moois dat het festival online te bieden heeft.

Op zaterdag 15 mei geeft Phion twee korte concerten op één avond met achtereenvolgens Beethovens Pianoconcert nr. 5 en de Schilderijententoonstelling van Moessorgski in een zinderend arrangement voor dertig blazers. 

Piano Biennale

VriendenNieuws Phion verschijnt negen keer per seizoen en wordt gestuurd naar alle Vrienden van Phion en naar de medewerkers / musici van Phion.

Samenstelling leden VriendenNieuws

Leden bestuur:

Peter IJzerman, Overijssel, voorzitter
Jacco Post, Algemeen Directeur Phion
Jard Baljet, Gelderland
Jan Boom, Overijssel
Marian Louppen, Gelderland
Erik Olsman, musicus
Sigurd Smit, musicus

Leden Activiteitencommissie:

Peter van der Neut, Vriend Gelderland, voorzitter
Marian Louppen, Vriend Gelderland 
Liesbeth van der Hart, Vriend Overijssel
Bert Klaver, Vriend Overijssel
Jan de Lange, Vriend Overijssel
Janny Mezach, Vriend Overijssel
Melanie Jansen, musicus

Leden van de Redactie:

Jan Schukkink, Vriend Overijssel, hoofdredacteur 
Gijs Bikker, Vriend Gelderland
Aafke Feenstra, Vriend Overijssel  
Rebecca Fransen, musicus
Kirsten Jeurissen, musicus
Marte Straatsma, musicus