1. Nieuwsbrief Vrienden Maart

Nieuwsbrief Vrienden Maart

Voorwoord

Welkom bij het maart-nummer van ons VriendenNieuws. Daarin leest u onder meer over de ervaringen van Bernadette Schafraad, een enthousiaste vrijwilliger/gastvrouw bij de concerten. Ook komen er twee musici, Diana de Vries en Eileen McEwan, aan het woord waarbij de veelzijdigheid van beiden in het oog springt.
Het geduld van de Vrienden én het orkest wordt intussen op de proef gesteld. Een tijdje geleden dachten we nog dat er in maart misschien wat zicht op versoepeling van de maatregelen zou zijn. Maar we zullen nog even geduld moeten oefenen. Het orkest probeert te doen wat mogelijk is, zoals met muzikale tips.

Van de bestuurstafel

Het bestuur van de Vrienden zit intussen ook niet stil. We zijn de afgelopen tijd druk geweest om de organisatie van Vrienden van Overijssel en Gelderland tot één geheel te smeden. De situaties en de categorieën van Vrienden verschilden nogal tussen de beide provincies, maar daar zijn we in onderling overleg heel goed uitgekomen.
Dat geldt ook breder voor de samenstelling en de samenwerking van het bestuur van de Vrienden uit beide provincies. De nieuwe bestuurssamenstelling, waarin ook musici Erik Olsman en Sigurd Smit, één uit iedere kern deelnemen, is een verrijking en werkt inspirerend. Met voorzitter Peter IJzerman, voormalig voorzitter van de Overijsselse Vrienden, werk ik als voormalig voorzitter van de Gelderse Vrienden uitstekend samen. De deelname van Jacco Post, directeur Phion, komt de onderlinge afstemming en samenwerking tussen Vrienden en orkest ten goede. Het bestuur bestaat verder uit Jard Baljet en Hans Peter Herwig, de nieuwe penningmeester. Al met al een geslaagde operatie!

Zoals u begrijpt liggen de activiteiten van de Vrienden voorlopig stil. Dat neemt niet weg dat wij bezig zijn om naast de bestaande activiteiten ook nieuwe ideeën uit te broeden. Zo is er een idee van musici om workshops te organiseren voor de Vrienden. En zijn we druk doende om in het kader van het benadrukken van de banden met de Vrienden een serie kasteelconcerten te organiseren in Overijssel en Gelderland. De gedachte is dat musici van beide kernen in kleine formaties concerten geven die worden gecombineerd met andere culturele uitingen. Die laten zich natuurlijk weer heel goed combineren met een nadere kennismaking met de bewuste kastelen. Het zal naar het zich laat aanzien nog een aantal maanden duren voordat wij u daar kunnen begroeten, maar we willen u dit mooie vooruitzicht niet onthouden. U kunt er van op aan dat wij ons best doen om u zo snel als verantwoord mogelijk uit te nodigen, ook voor onze Vriendenrepetities.

Marian Louppen, (vicevoorzitter)

Eileen McEwan: altviolist en rolfer

Er zijn vele duizendpoten tussen de musici van Phion te vinden. Eentje daarvan is altvioliste Eileen McEwan. Eileen is sinds 2000 plaatsvervangend aanvoerder van de altvioolgroep. Sinds vijf jaar heeft zij naast haar baan bij Phion ook haar eigen praktijk voor Rolfing® in Oosterbeek. 
Eileen was al langer geïnteresseerd in houding en beweging van musici in haar zoektocht naar zoveel mogelijk bewegingsvrijheid. Eerst kwamen het Chi Neng Instituut (Chinese bewegingsleer) en Alexander Techniek (voor een betere houding) op haar pad, maar toen ze Rolfing® leerde kennen viel alles op zijn plek. Het was voor haar geweldig om bij de behandelingen te merken hoe spanningen oplossen in je lichaam en dat is zo nodig om je muzikaal te kunnen uitten.

Wat is Rolfing?

Maar wat is Rolfing® precies? Het is een methode om door behandeling van het bindweefsel lichaamshouding en -beweging te verbeteren. Het is vernoemd naar grondlegger Ida Rolf. In Nederland is Rolfing® nog vrij onbekend, maar o.a. in de VS, Duitsland en Zwitserland is het gangbaarder. Blessures en herhalende bewegingspatronen kunnen veranderingen veroorzaken in houding, balans en beweeglijkheid en na verloop van tijd kunnen compensatiespanningen en pijn zich ontwikkelen. Rolfing brengt de verschillende zwaartepunten van het lichaam in balans (zie Rolfing logo) door invloed uit te oefenen op de lange ketens van bindweefsel. In combinatie met bewustwording en bewegingseducatie ontstaat de mogelijkheid om bewegingspatronen te verbeteren.
Zelf zegt Eileen erover: ‘Het ondergaan van de serie Rolfing sessies had een grote invloed op mijn functioneren als musicus. Dat uitte zich in toenemende speelvreugde door een fijnere motoriek en meer alertheid. Hierdoor kwam ik beter in contact met mijn eigen spel en mijn omgeving.’

Goed in je lijf zitten

Eileen was zo enthousiast geworden dat ze besloot de opleiding tot Rolfer aan de European Rolfing Associating in München te volgen. Met succes; sinds 2015 is ze gecertificeerd behandelaar. ‘Het is ontzettend leuk om zowel musicus als Rolfer te zijn. Het werkt echt als een soort kruisbestuiving. Het voelt als een voorrecht om anderen te kunnen helpen met de zoektocht om optimaal in je lijf te zitten, zodat je jezelf als musicus zonder belemmeringen kunt uitdrukken. De afgelopen periode was het wel even slikken dat de mogelijkheden om mijn vak uit te oefenen zeer beperkt waren: als podiumkunstenaar, maar ook als Rolfer®, dat onder contactberoepen valt. Toch komen daar ook weer mooie dingen uit voort, zoals de online masterclass “houding voor amateurmusici” die ik namens Phion kon geven. Ook is het leuk om nooit uitgeleerd te zijn, dat geldt voor de muziek maar ook als je je gaat verdiepen in het menselijk lichaam. Het is dan ook genieten om te horen wat voor een effect het op de klank van het orkest heeft als een dirigent echt goed in haar lijf zit zoals afgelopen week te ervaren was bij dirigente Tianyi Lu die voor de opnames voor Solo met Phion voor het orkest stond.’
Verschillende collega’s kwamen al bij haar langs, want het feit dat ze ook musicus is, maakt dat Eileen weet wat de problemen kunnen zijn en hoe deze het musiceren kunnen beïnvloeden. Meer weten? Bezoek haar website: rolfingpraktijkmcewan.nl


Foto Eileen: Janneke Roelofs
Tekst: Marte Straatsma

Programmering lopend seizoen

Voor de rest van dit seizoen wil Phion zo goed mogelijk zichtbaar zijn voor haar publiek. Een aantrekkelijk en uitdagend programma komt niet alleen tegemoet aan de wensen van het publiek, maar stimuleert bovendien het orkest om zo goed mogelijk in vorm te blijven. Het orkest probeert de tijd van voortdurende wijzigingen achter zich te laten. Daarom wordt geprobeerd zo goed als mogelijk een inschatting te maken van de mogelijkheden binnen de coronabeperkingen in de komende maanden. Dat heeft geleid tot de volgende plannen. 

Gratis videostreams

Het orkest wil graag zichtbaar zijn voor het trouwe publiek. Daarom worden, verdeeld over twee programma’s, in totaal vijf aantrekkelijke stukken opgenomen in Musis. In tegenstelling tot eerdere streamopnamen, worden deze opnamen voor iedereen makkelijk en gratis toegankelijk via onze website. De video’s bevatten steeds slechts één werk van ongeveer 25 minuten. Er wordt samengewerkt met een firma die ook verantwoordelijk is voor de meeste streams vanuit het Concertgebouw in Amsterdam.

Het Phion Festival (werktitel)

Hopelijk is het mogelijk om eind mei/begin juni weer live-publiek te kunnen ontvangen in de zalen. Hoe dan ook, het orkest wil er klaar voor zijn om daar een feestelijk gebeurtenis van te maken. Er wordt op gerekend dat publiek in kleine groepen van 30 of 60 mensen aanwezig kan zijn. Daarom de werktitel ‘Het Phion Festival!’ Op zes verschillende locaties wordt een mini-festival aangeboden. Er wordt een bijzondere opstelling gemaakt waarbij het publiek aan tafeltjes rondom het orkest zit. Denk aan een nachtclub. Op veilige afstand, maar toch intiem en dichtbij. Een opzet waarin publiek en musici niet worden geconfronteerd met beperkingen van corona. Het publiek kan juist iets bijzonders meemaken, een concert dat waarschijnlijk zonder corona nooit bedacht zou zijn. Op alle locaties worden op meerdere dagen achter elkaar verschillende programma’s gespeeld. De programma’s duren 60 minuten en worden steeds twee keer op een dag gespeeld. Een greep uit het aanbod: een Kurt Weill programma met onder meer sopraan Laetitia Gerards. Een strijkersprogramma onder leiding van Otto Tausk met onder anderen het Raschèr Saxofoonkwartet in een compositie van Fazil Say en Verklärte Nacht van Schönberg, de blazers met Moesorgsky en Stravinksy en het koper samen met Eric Vloeimans. Wat de locaties betreft, wordt gedacht aan onder meer de zaalvloer van Musis in Arnhem, het Muziekcentrum Enschede, het toneel van de Zwolse Schouwburg, een grote industriehal en een kerk.  

CD opnamen

Er staan meerdere CD opnames op het programma:
* Nederlandse muziek met Dana Zemtsov
* Beethoven Pianoconcerten met Nino Gvetadze
* Joep Franssens Pianoconcert met Otto Tausk en Ralph van Raat
* Scarlatti pianoconcerten met pianist Enrico Pieranunzi

Vervolg

Wat betreft de details van deze programmering (data en locaties): deze worden zo spoedig mogelijk bekend gemaakt via de website, de algemene nieuwsbrief van Phion en uiteraard VriendenNieuws.

Tekst: Jan Schukkink

De helende harp

Op haar vijfde ontdekte ze haar liefde voor de harp. De prachtige romantische klanken van Boïleldieu hielpen daarbij. De in Dordrecht geboren Diana de Vries moest nog jaren geduld hebben voordat ze achter de harp kon plaatsnemen. Eerst was er de kleine harp, twee jaar later gevolgd door de pedaalharp. Vanaf haar 14de speelde ze in het Dordrechts Kamerorkest. Op haar 17de was ze één van de jongsten in het Nationaal Jeugdorkest. Ze studeerde af aan het Conservatorium van Rotterdam en volgde later lessen bij enkele toonaangevende harpisten in Parijs. Geduld, is dat niet de andere kant van doorzettingsvermogen?

Diana begon 38 jaar geleden bij Het Gelders Orkest en is inmiddels soloharpist bij Phion. Haar belangstelling is breed en beperkt zich niet tot symfonische muziek. Ze speelt in een vijftal ensembles kamermuziek, treedt op als solist en heeft naam gemaakt als docent. ‘Als harpist hoor je niet echt bij een groep. Dat maakt me ook flexibel. Naast het orkest speel ik in een aantal kleinere gezelschappen met fluit, viool, cello en zang. Ik speel ook soloconcerten in kleinere zalen en kerken en tehuizen. De harp leent zich prima voor een intieme setting. Bij persoonlijke concerten kun je iets vertellen en reageren op het publiek. Het wordt dan persoonlijker en levendiger. Ik reis regelmatig af naar Italië en Zwitserland om er soloconcerten te geven en mee te werken aan schoolconcerten. Kinderen mogen dan op de harp spelen. Het leidt tot leuke ontdekkingen, zo hebben we een rapp gespeeld op de harp. Kinderen krijgen dan gevoel voor akkoorden en ritmische patronen. Binnenkort geven we workshops vanuit Phion. Amateurs krijgen dan de gelegenheid om met diverse instrumenten kennis te maken; ze krijgen tips bij het leren luisteren en studeren en krijgen een inleiding over klank en stijlen.’

Publiek heb je nodig

‘Het orkest heeft altijd trouwe Vrienden gehad. Vrienden gingen met de bus mee om te protesteren in Den Haag toen ons weer een bezuiniging boven het hoofd hing. Ze bemensen stands bij  concerten, komen naar openbare repetities en dan ontstaan er leuke contacten tussen Vrienden en musici. Die persoonlijke binding is belangrijk. De Vrienden dragen ons een warm hart toe. We merken nu hoe belangrijk het is dat er mensen in de concertzaal zitten. Zonder belangstellenden zijn we nergens. Publiek heb je nodig.’
‘Voor mij komt alles van het leven in symfonieën naar voren: schoonheid, lijden, de natuur. Ik hou erg van de romantische componisten als Mahler, Tsjaikovski en bijvoorbeeld de Italiaanse componisten, maar ook van impressionisten zoals Ravel en Debussy. Ik luister naar klassieke muziekzenders, waaronder BBC-classics. Ik componeer zelf ook en heb inmiddels negen Cd’s op mijn naam staan. Een overzicht daarvan is te vinden op www.dianadevries.nl.’

Soefisme

Diana is betrokken bij de Soefigemeenschap in Nederland. Begin februari heeft ze in Arnhem tijdens een soefidienst gesproken over “één partituur, verschillende dirigenten en vele uitvoerenden.” ‘Het soefisme is gericht op de innerlijke ontwikkeling van de mens en de verbinding met het Goddelijke. Het is rijk aan oefeningen als het gaat om ademhaling, concentratie en meditatie. Hazrat Inayat Khan, de grondlegger van het soefisme, was zelf ook musicus. In zijn boek “Muziek en Mystiek” formuleert hij het zo: “muziek raakt ons diepste wezen en schept op die manier nieuw leven, een leven dat ons hele wezen verheerlijkt en ons tot die staat van volmaaktheid doet opstijgen waarin de vervulling van het menselijke besloten ligt.”’
Onder het motto “de helende harp” geeft Diana regelmatig masterclasses. Op haar website lezen we dat “de kracht van de harp bestaat uit de breedheid van haar tonen en het effect dat deze hebben op het menselijk lichaam en de ziel.”

tekst: Jan Schukkink

Bernadette Schafraad, Vriend en vrijwilliger

'In 2016 las ik de oproep voor vrijwilligers in VriendenNieuws van het Orkest van het Oosten. Het sprak mij aan om gastvrouw te zijn bij de concerten. Voorafgaand aan een concert verdiep ik me in de inhoud. Ik vind het leuk om bezoekers het programma aan te bieden en eventuele vragen te beantwoorden. Daarnaast geeft die voorbereiding mij verdieping bij het luisteren naar de muziek. En inmiddels herken ik veel bezoekers.

Ik vind het ook fijn om te ervaren dat de vrijwilligers gewaardeerd worden door musici en medewerkers van Phion. Zo werden wij uitgenodigd bij de bekendmaking van de naam Phion. Tijdens de jaarlijkse evaluatie wordt onze mening gevraagd en kunnen we ideeën aandragen.’

Tussen de schuifdeuren

‘Ik ben opgegroeid in een gezin met zes kinderen, waarin veel gezongen werd, ook tijdens de afwas. Mijn ouders en broer zongen in een kerkkoor. We traden thuis op “tussen de schuifdeuren” en mijn vader schreef teksten op allerlei bestaande melodieën. Ook gingen we regelmatig mee naar theatervoorstellingen. Op school werd elke dag gezongen. Muziekinstrumenten hadden we niet. Vanaf mijn 35ste heb ik 10 jaar altblokfluit gespeeld. 

We hebben twee zonen. Beiden hebben muziekles gehad, maar dit niet doorgezet. We namen hen mee naar het theater en (jeugd)concerten. Nu luisteren ze graag naar (klassieke) muziek. Zij gaven dit muziekplezier door aan hun kinderen. Alle drie zingen graag, de oudste in een schoolbandje. Ons jongste kleinkind heeft met veel plezier pianoles.

Als je kinderen liefde voor muziek wilt bijbrengen, laat ze dan kennismaken met theater en concerten. Ook voor scholen is een belangrijke taak weggelegd. Begin de schooldag met een liedje en misschien is de inzet van vakleerkrachten een aanwinst.’

Muzikale hoogtepunten

‘In 1992 ging ik samen met onze oudste zoon naar de opera Stiffelio van Verdi in Arnhem, uitgevoerd door Opera Forum. Voor ons beiden een indrukwekkende avond. Ook het afscheidsconcert van André Kerver in 2017, waarin hij het klarinetconcert van Mozart speelde, zal ik nooit vergeten. Met als afsluiting het adembenemende “Mine own King am I” samen met Eric Vloeimans.
Eind 2020 bezocht ik een concert met maximaal 30 bezoekers. Dat was zeer ontroerend. Het gemis van te spelen voor een volle zaal was amper voelbaar en ik heb genoten van de bezieling van de musici.’

Fusie en corona

‘De fusie betekent voor ons allemaal nog zoeken naar een hechte samenwerking, dat voel ik. Corona is daarbij wel een handicap maar die overwinnen we. We zijn als Vrienden en vrijwilligers van het Orkest van het Oosten in 2019 zeer hartelijk ontvangen in Arnhem. Na Corona hopen wij onze Arnhemse Vrienden in het Muziekcentrum in Enschede te kunnen verwelkomen.

Ik heb hoge verwachtingen van Phion en de nieuwe dirigent Otto Tausk. Wat een leuke, enthousiaste man. We konden hem bij Podium Witteman en Maestro al een beetje leren kennen. Vertrouwen in de fusie heb ik zeker en ik hoop nog lang vrijwilliger te zijn. Maar eerst vaccineren!  Het was goed om te lezen dat het bestuur inzet op een “charmeoffensief” om de relatie tussen Phion en Vrienden aan te halen. Dit zou fantastisch zijn.’

VriendenNieuws Phion verschijnt negen keer per seizoen en wordt gestuurd naar alle Vrienden van Phion en naar de medewerkers / musici van Phion.

Samenstelling leden VriendenNieuws

Leden bestuur:

Peter IJzerman, Overijssel, voorzitter
Jacco Post, Algemeen Directeur Phion
Jard Baljet, Gelderland
Jan Boom, Overijssel
Marian Louppen, Gelderland
Erik Olsman, musicus
Sigurd Smit, musicus

Leden Activiteitencommissie:

Marian Louppen, Vriend Gelderland , voorzitter
Liesbeth van der Hart, Vriend Overijssel
Bert Klaver, Vriend Overijssel
Jan de Lange, Vriend Overijssel
Janny Mezach, Vriend Overijssel
Peter van der Neut, Vriend Gelderland
Melanie Jansen, musicus

Leden van de Redactie:

Jan Schukkink, Vriend Overijssel, hoofdredacteur 
Gijs Bikker, Vriend Gelderland
Aafke Feenstra, Vriend Overijssel  
Rebecca Fransen, musicus
Kirsten Jeurissen, musicus
Marte Straatsma, musicus